„Ano właśnie. Jedynym tutejszym towarem są perły. Ale to znowu nie jest takie proste. Zdaje się, że nic, co dotyczy pereł, nie jest proste. Przynajmniej na tyle proste, żeby to można było opowiedzieć w kilku zdaniach. Im bardziej zagłębiamy się w tę zadziwiającą perłologię, tym więcej niejasności, znaków zapytania i sensacyjnych nowości.
W stolicy prowincji molukańskiej — jest to miasto Ambon, leżące na wyspie Ambon nad zatoką Ambon — istnieje państwowy urząd morski Republiki Indonezyjskiej, w którym działa specjalna sekcja pereł. Pod lepszy adres już chyba nie można było trafić. Zwłaszcza że szef sekcji, pan Maadhumanir, z przyjemnością udziela przybyszowi z dalekiej, nieznanej Polski wyczerpujących informacji. Wśród nich są również takie, których nie udało się znaleźć w żadnej z przeczytanych książek. Oto zaleta dziennikarskich podróży.
Matematyka
Może najpierw o rachunku prawdopodobieństwa. Zdaje mi się — powiada pan Maadhumanir — że w Europie i Ameryce panują zupełnie mylne wyobrażenia na ten temat. Że wystarczy dać jednego nurka, aby wyciągnąć ogromną perłę. Niestety, sytuacja przedstawia się zupełnie inaczej. Nasze statystyki wskazują, że mniej więcej jeden małż na tysiąc zawiera perłę, ale o ciężarze poniżej trzech czwartych karata. Taki szmelc jest zupełnie nieprzydatny dla celów jubilerskich, sprzedajemy go więc na wagę, najczęściej na przemiał. Do czego służy proszek perłowy A, do wielu rzeczy. Fabryki sprzętu optycznego używają go do szlifowania szczególnie kosztownych soczewek. Laboratoria amerykańskie — do jakichś badań biochemicznych, szczerze mówiąc, nie bardzo wiadomo jakich. Wreszcie hakimowie indyjscy, częściowo także perscy, stosują proszek perłowy jako środek leczniczy. To rzeczywiście dość droga zabawa. Musimy wyłowić 6 175 000 małży, aby zebrać kilogram drobnicy. Słyszałem, że w Ameryce kilogram pyłu perłowego kosztuje 3 tysiące dolarów, ale nie wiem, czy to prawda. Oczywiście, że byłoby lepiej nie łowić w ogóle takich maleńkich perełek, pozwolić im podrosnąć. Ale skąd można o tym wiedzieć Przecież czy w małżu tkwi perła, czy nie, dowiadujemy się dopiero wtedy, kiedy go otworzymy. A wtedy jest już za późno. Zresztą, rozumiem, że pan się wybiera na wyspę Dobo, zobaczy pan sam, jak to wygląda.“(11)